Έγγραφο με αρ. πρωτ.: 956/639/13-07-2016 (τεύχος 6, Σεπτέμβριος 2016)

Κυριακή εργασία και εμπορικά καταστήματα - Νομικό πλαίσιο που προβλέπει τόσο τον κανόνα της απαγόρευσης της λειτουργίας των καταστημάτων κατά την Κυριακή και κατά τις ημέρες αργίας, όσο και τις εξαιρέσεις στον κανόνα αυτόν - Συγκεκριμένα πρόκειται για εξαιρέσεις που διαμορφώνονται: α) με βάση το είδος του καταστήματος ή αν σχετίζεται με το τουριστικό στοιχείο, β) με βάση συγκεκριμένες Κυριακές για τις οποίες προβλέπεται νομοθετικά η προαιρετική λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές (άρθρο 16 του Ν.4177/2013) και γ) με βάση τις τοπικές ιδιαιτερότητες χωρίς να προσδιορίζονται αυτές από το τουριστικό στοιχείο και με τις προϋποθέσεις που θέτει η παρ.2 του άρ.16 του Ν.4177/2013 - Στην υπό α) κατηγορία εξαιρέσεων υπάρχουν τόσο καταστήματα των οποίων το είδος συγκεκριμενοποιείται με ρητή αναφορά στο νόμο, όσο και καταστήματα που χωρίς να ονομάζεται επακριβώς το είδος τους έχουν σχέση με το τουριστικό στοιχείο, ενώ για το επιτρεπτό της λειτουργίας τους την Κυριακή ή τις αργίες απαιτείται η τήρηση διαδικασίας (άρθρο 42 του Ν.1892/1990 – απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη) - Στην υπό β) κατηγορία εξαιρέσεων ανήκουν όλα τα καταστήματα, που προαιρετικά μπορούν να λειτουργούν τις ορισμένες από το νόμο Κυριακές του έτους - Στην υπό γ) κατηγορία εξαιρέσεων ανήκουν καταστήματα που χωρίς να προσδιορίζονται από το τουριστικό στοιχείο, πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτει η παρ.2 του άρ.16 του Ν.4177/2013, ενώ για το επιτρεπτό της λειτουργίας τους την Κυριακή ή τις αργίες απαιτείται η τήρηση διαδικασίας (απόφαση του οικείου Αντιπεριφερειάρχη).

«ΘΕΜΑ: Λειτουργία εμπορικών καταστημάτων κατά τις Κυριακές

(…) σας γνωρίζουμε τα εξής:

1.Σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 42 του Ν.1892/1990 (Φ.Ε.Κ. Α΄ 101), όπως αντικαταστάθηκε και ισχύει με την παρ. 2 του άρθρου 46 του Ν.2224/94, κατά την Κυριακή και κατά τις ημέρες αργίας απαγορεύεται η λειτουργία των καταστημάτων υπό τις εξαιρέσεις που αυτό προβλέπει, ήτοι πρατήρια υγρών καυσίμων, εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, «μπαρ», καφενεία, γαλακτοπωλεία, κυλικεία και συναφή καταστήματα, ανθοπωλεία, περίπτερα και τα εξομοιούμενα καταστήματα, φωτογραφεία, στιλβωτήρια και αμιγή καταστήματα λιανικής πώλησης ξηρών καρπών.

Περαιτέρω, όπως ορίζεται στο ίδιο ως άνω άρθρο, κατ’ εξαίρεση με απόφαση του οικείου νομάρχη, (πλέον περιφερειάρχη μετά την έκδοση του ν. 3852/2010), μπορεί να επιτρέπεται η λειτουργία την Κυριακή και τις ημέρες αργίας ορισμένων καταστημάτων που εξυπηρετούν την τουριστική κίνηση σε αυστηρά οριοθετούμενες περιοχές δήμων και κοινοτήτων που έχουν ανακηρυχθεί ως τουριστικοί τόποι, μετά από σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Τουρισμού και των οικείων Επαγγελματικών Οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων του νομού. Αν εντός δέκα (10) ημερών από της αποστολής της σχετικής προσκλήσεως δεν γνωμοδοτήσουν το Υπουργείο Τουρισμού και οι παραπάνω φορείς, οι αποφάσεις των Νομαρχών (Περιφερειαρχών πλέον, βλ. άρ. 283 του Ν.3852/2010) εκδίδονται και χωρίς τη γνώμη τους.

Επιπροσθέτως με το άρθρο 12 του Ν.4242/2014 (ΦΕΚ 50 Α’),προβλέφθηκε ότι στους τουριστικούς τόπους και τόπους παραθεριστικής κατοικίας, όπως αυτοί προσδιορίζονται κάθε φορά σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, επιτρέπεται η λειτουργία και των αρτοποιείων, κρεοπωλείων, ιχθυοπωλείων και οπωροπωλείων. Η εν λόγω διάταξη ανήκει στις αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή.

2. Ακολούθως με το άρθρο 16 του Ν.4177/2013 ( ΦΕΚ 173/Α’), αρμοδιότητας, επίσης, της ανωτέρω Γενικής Γραμματείας, ρυθμίστηκε η προαιρετική λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές.

Ειδικότερα, στην παράγραφο 1 του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι επιτρέπεται προαιρετικά η λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων τις εξής Κυριακές:

α) Την πρώτη Κυριακή κατά την έναρξη των χρονικών περιόδων της παραγράφου 1 του άρθρου 15 του παρόντος νόμο (ήτοι τακτικές εκπτώσεις, ενδιάμεσες εκπτωτικές περίοδοι). Σε περίπτωση που η πρώτη Κυριακή συμπίπτει με επίσημη αργία, η δυνατότητα μετατίθεται την επόμενη Κυριακή.

β) Τις δύο Κυριακές πριν από την ημέρα των Χριστουγέννων.

γ) Την Κυριακή των ΒαΪων.

Περαιτέρω, επιτρέπεται, προαιρετικά, η λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων και άλλες Κυριακές, σύμφωνα με την διαδικασία που αναφέρεται στην παράγραφο 2 του άρθρου 16 του ίδιου ως άνω νόμου, κατόπιν αιτιολογημένης απόφασης του κατά τόπον αρμόδιου Αντιπεριφερειάρχη, η οποία εκδίδεται εντός διαστήματος τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του Ν.4177/2013 και στην οποία ορίζονται οι περιοχές λειτουργίας, λαμβάνοντας υπόψη τις τοπικές ιδιαιτερότητες και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ήτοι:

- Τα εμπορικά καταστήματα να έχουν συνολική επιφάνεια εμβαδού,..…μέχρι διακόσια πενήντα ( 250) τετραγωνικά μέτρα,

- Να μην ανήκουν υπό οποιαδήποτε νομική σχέση σε αλυσίδα καταστημάτων, εξαιρουμένων των περιπτώσεων συμβάσεων δικαιόχρησης ( franchise),

- Να μην λειτουργούν με συμφωνίες τύπου « κατάστημα εντός καταστήματος» («shops-in-a-shop») και να μην βρίσκονται σε εκπτωτικά καταστήματα («outlet») εμπορικά κέντρα ή εκπτωτικά χωριά.

Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω νομικά δεδομένα καθώς και όσα αναφέρονται στο ανωτέρω σχετικό έγγραφό σας καθίστανται εμφανή τα εξής:

α) Η διαδικασία η οποία προβλέπεται από την διάταξη του άρθρου 42 του Ν.1892/1990, αφορά στην δυνατότητα του οικείου Νομάρχη (Περιφερειάρχη, πλέον), να επιτρέπει, με αποφάσεις του, τη λειτουργία, κατά τις Κυριακές και τις αργίες, ορισμένων καταστημάτων που εξυπηρετούν την τουριστική κίνηση σε αυστηρά οριοθετούμενες περιοχές δήμων και κοινοτήτων που έχουν ανακηρυχθεί ως τουριστικοί τόποι, τηρουμένων πάντοτε των όρων και προϋποθέσεων που εμπεριέχονται στις σχετικές ρυθμίσεις.

β) Η διαδικασία η οποία προβλέπεται από την διάταξη του άρθρου 16 του Ν.4177/2013 (αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή), αφορά στην προαιρετική λειτουργία εμπορικών καταστημάτων σε συγκεκριμένες Κυριακές καθώς και στην δυνατότητα καθορισμού, με απόφαση του οικείου Αντιπεριφερειάρχη, και άλλων Κυριακών, στις οποίες είναι επιτρεπτή η προαιρετική λειτουργία των καταστημάτων αυτών. Η έκδοση της εν λόγω απόφασης είχε συγκεκριμένη χρονική προθεσμία και κριτήρια καταστημάτων.

γ) Οι ανωτέρω (α) και (β) διαδικασίες έχουν διαφορετικό νομικό υπόβαθρο και αφορούν σε καταστήματα με ξεχωριστό χαρακτήρα: Τα υπό (α) καταστήματα έχουν σχέση με το τουριστικό στοιχείο, ενώ τα υπό (β) εμπορικά καταστήματα δεν προσδιορίζονται από το συγκεκριμένο αυτό στοιχείο, ει μη μόνον από τα κριτήρια που θέτει η παρ.2 του άρ.16 του Ν.4177/2013».