Αμαλία Λεβέντη, Δικηγόρος Δ.Ν., Νέες ρυθμίσεις στο Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο (συνδικαλιστικό δίκαιο, καταγγελία σύμβασης εργασίας συνδικαλιστικών στελεχών, απεργία)

"Νέες ρυθμίσεις στο Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο"

Αμαλία Λεβέντη, Δικηγόρος Δ.Ν.

Ο ν. 4024/2011 προέβλεπε ότι η υπερίσχυση της επιχειρησιακής ΣΣΕ έναντι της κλαδικής ΣΣΕ θα ισχύει «όσο διαρκεί η εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής…». Με τους ν. 4472/2017 (άρθρο 16) και 4475/2017 (άρθρο πέμπτο παρ. 1) διευκρινίζεται, ότι η επιχειρησιακή ΣΣΕ υπερισχύει έναντι της κλαδικής ΣΣΕ «...έως το τέλος του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής». Είναι γνωστό, ότι ο νόμος μπορεί να τάσσει ο ίδιος εξ αρχής στον εαυτό του ένα ορισμένο χρόνο διαρκείας, με την πάροδο του οποίου ο νόμος αυτός παύει αυτοδικαίως να ισχύει (Μπαλής, Γενικαί Αρχαί Αστικού Δικαίου, 8η έκδ. σελ. 15). Επίσης ο νόμος είναι δυνατόν να συναρτά την κατάργησή του (δηλ. τη λήξη της ισχύος του) με την επέλευση ενός γεγονότος. Στην προκειμένη περίπτωση ο ν. 4024/2011 συνέδεσε την ισχύ του κανόνα συρροής ότι η επιχειρ. ΣΣΕ υπερισχύει της κλαδικής με τη διάρκεια του «Μεσοπροθέσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής». Με τη διάρκεια του «Μεσοπροθέσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής» έχει συνδεθεί επίσης η αναστολή της ισχύος των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 11 του ν. 1876/1990 που ρυθμίζουν τη δυνατότητα επέκτασης της ισχύος των ομοιοεπαγγελματικών και κλαδικών ΣΣΕ (άρθρο 37 παρ. 6 ν. 4024/2011). Για λόγους ασφάλειας δικαίου το πότε θα επέλθει το τέλος του Προγράμματος Οικονομικής Στρατηγικής θα πρέπει να διαπιστωθεί κατά τρόπο πανηγυρικό (ενδεχομένως με πολιτειακή πράξη δημοσιευμένη σε ΦΕΚ). Από την επέλευση του γεγονότος αυτού η συρροή της επιχειρησιακής ΣΣΕ με την κλαδική ΣΣΕ θα επιλύεται βάσει της αρχής της εύνοιας (άρθρο 10 παρ. 1 ν. 1876/1990).

Με το άρθρο 5ο § 2 του ν. 4475/2017 διευκρινίσθηκε, ότι η εφαρμογή των §§ 2 και 3 του άρθρου 11 του ν. 1876/1990 (δηλ. των διατάξεων που προβλέπουν την επέκταση της ισχύος της κλαδικής και της ομοιοεπαγγελματικής ΣΣΕ) αναστέλλεται έως το τέλος του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής.

Οι επιχειρησ. ΣΣΕ συνάπτονται ανεξαρτήτως αριθμού εργαζομένων στην επιχείρηση. Αν δεν υπάρχει επιχειρησ. συνδ. οργάνωση, η επιχειρησ. ΣΣΕ συνάπτεται από ένωση προσώπων. Η ένωση προσώπων ιδρύεται από τα 3/5 των εργαζομένων στην επιχείρηση, η διάρκειά της δεν υπόκειται σε χρονικό περιορισμό, ιδρύεται ανεξάρτητα από την κατηγορία, θέση ή ειδικότητα του προσωπικού, του αριθμού των εργαζομένων στην επιχείρηση, ενώ ορίζονται δύο εκπρόσωποι της ένωσης. Αν παύσει να συντρέχει η προϋπόθεση της συμμετοχής των 3/5 των εργαζομένων η ένωση προσώπων διαλύεται χωρίς άλλη διατύπωση. Αν δεν υπάρχει ένωση προσώπων η επιχειρ. ΣΣΕ συνάπτεται από την αντίστοιχη πρωτοβάθμια κλαδική συνδ. οργάνωση (η οποία όμως πρέπει να έχει μέλη στην επιχείρηση).

Μετά την κατάργηση του άρθρου 72 § 1 του Ν. 4331/2015 από την υποπαρ. Ε2, περίπτ. 4 του ν. 4336/2015 η εκ του νόμου κανονιστική παράταση της ισχύος των ΣΣΕ διαρκεί για τρεις (3) μήνες. Ζήτημα τίθεται όμως, ως προς την κανονιστική παράταση της ισχύος των Εθνικών Γενικών ΣΣΕ, η οποία –επειδή δεν έχει καταργηθεί το άρθρο 40 του Ν. 4320/2015- εξακολουθεί, κατά τη γνώμη μας, να διαρκεί επί 6 μήνες.

Με το ν. 4512/2018 (άρθρ. 211) προσετέθη 4ο εδ. στο άρθρο 8 § 2 του ν. 1264/1982 σύμφωνα με το οποίο, όταν για την απεργία αποφασίζει η Γενική Συνέλευση για τη συζήτηση και τη λήψη απόφασης κήρυξης απεργίας απαιτείται η παρουσία τουλάχιστον του ½ των οικονομικά τακτοποιημένων μελών. Η ειδική αυτή απαρτία θα πρέπει να υφίσταται καθ’ όλη τη διάρκεια της συζήτησης και της λήψης της απόφασης. Η λήψη απόφασης για απεργία παρά την έλλειψη απαρτίας δημιουργεί ακυρωσία και όχι απόλυτη ακυρότητα της απόφασης.

Οι διαφορές που απορρέουν από την εφαρμογή του άρθρου 656 ΑΚ σε περίπτωση κήρυξης απεργίας στην επιχείρηση εκδικάζονται με τη διαδικασία της § 4 του άρθρου 22 του ν. 1264/1982 (άρθρο 20 Ν. 4472/2017). (Διάταξη που τίθεται ως υποκατάστατο της ανταπεργίας).

Προστέθηκαν στην §10 του άρθρου 14 του Ν. 1264/1982 περιπτώσεις ε΄ και στ΄, όταν συντρέχουν οι οποίες, είναι επιτρεπτή η καταγγελία προστατευόμενων συνδικαλιστικών στελεχών μετά από απόφαση της αρμόδιας επιτροπής. Ειδικότερα: επιτρεπτή είναι η απόλυση προστατευόμενου συνδικαλιστή ε) όταν εργαζόμενος τέλεσε κλοπή ή υπεξαίρεση σε βάρος του εργοδότη ή του εκπροσώπου του και στ) όταν ο εργαζόμενος δεν προσέρχεται αδικαιολόγητα στην εργασία του για διάστημα μεγαλύτερο των 3 ημερών.

Το άρθρο 17 του ν. 1264/1982, το οποίο αφορά στις συνδικαλιστικές άδειες αντικαταστάθηκε εξ ολοκλήρου από το άρθρο 19 του ν. 4472/2017.

Τέλος, με το άρθρο 26 του ν. 4494/2017 τροποποιήθηκε το άρθρο 30Γ του ν. 1264/1982 που αφορά στους στρατιωτικούς.